-->
De nederlandstalige Fedora-basis FAQ !

De Fedora Basis FAQ

Terug naar de onofficiële FedoraFAQ

Deze pagina gaat over het basisgebruik van Linux, en Fedora in het bijzonder. Het kan handig zijn om deze FAQ door te lezen, het is nuttig om dit soort dingen te weten, en handig voordat je de grote Fedora FAQ gaat lezen.


Inhoud



De basis-FAQ


Een paar basisdingen van Linux

  1. Q: Wat is een terminal? Hoe kan ik "een terminal openen?"
    A: Een "terminal" is een programma waarmee je kunt communiceren met de computer door commando's in te typen. Dat klinkt misschien vreemd, maar het is best leuk en eenvoudig als je eraan bent gewend. Je kunt Fedora gebruiken als een totaal grafisch systeem, maar je kunt ook alles met de terminal doen. Ik houd van beide, het is afhankelijk van wat ik wil gaan doen.

    Je kunt een terminal openen in je grafische omgeving, maar je kunt ook switchen naar een scherm met enkel een terminal.

    Om een terminal te openen in een grafische omgeving:

    1. Open je menu. Dat kan door te klikken op de "Rode Hoed" of een "kleine voet" in je taakbalk, of mogelijk een kleine pinguin.
    2. Ga naar Systeemgereedschap, klik op Terminal.

    Om naar een compleet scherm met een terminal te gaan druk op Ctrl-Alt-F1. Je kunt kiezen tussen zes verschillende terminals d.m.v. de toetsencombinatie Alt-F1 tot Alt-F6. Als je op Alt-F7 drukt kom je terug in je grafische omgeving.

  2. Q: Wat is root? Hoe kan ik "root worden"?
    A: "root" is de naam van de gebruiker die alles op de hele computer kan beheren. We noemen deze gebruiker ook wel "super user" of "administrator".

    Om root te worden moet je een terminal openen. Dan moet je typen:

    su -

    Merk op de het "-" is heel belangrijk, het zorgt ervoor dat je alle commando's van je Linux-installatie kunt gebruiken.

    Nu moet je het root-password intypen. Je hebt dat wachtwoord gekozen bij de installatie van Fedora.

    Als je de Ctrl-Alt-F1 manier gebruikt om in een compleet-scherm terminal te komen moet je als gebruikersnaam "root" opgeven bij "Login:", en dan nog je wachtwoord invullen.

  3. Q: Ik heb een programma geinstalleerd, hoe kan ik het starten ?
    A: Om te beginnen kijk eens rond in het "Rode Hoed"- menu in de taakbalk. De meeste nieuwe programma's zullen zichzelf aan het menu toevoegen.

    Als je het programma niet in het menu kunt vinden kan je de Terminal gebruiken, in het menu bij "Systeemgereedschap." Je kunt de meeste programma's starten door gewoon hun naam te typen. Bijvoorbeeld, om de webbrowser, firefox te starten kan je gewoon een terminal openen en hetvolgende typen:

    mozilla

    Als het niet in het menu staat en het programma kan niet uitgevoerd worden door de naam te typen, probeer dit om de programma's in een rpm-pakket weer te geven:

    rpm -ql pakketnaam | grep bin

  4. Q: Wat is een runlevel?
    A: Een runlevel is een nummer waarmee aangegeven wordt in welke 'mode' je computer moet starten. Runlevel 5 is bijvoorbeeld de grafische mode, en runlevel 3 de tekstmodus. Runlevel 1 is de "single-user" mode, vaak gebruikt om problemen op te lossen.

    Er zijn 3 manieren om je runlevel te veranderen:

    • Als Fedora als opgestart is::
      1. Open een Terminal.
      2. Word root.
      3. Typ:

        init nummer

        number is de runlevel die je wilt starten.

      Je zult dan switchen naar de nieuwe runlevel.

    • Tijdens het starten van de computer:
      1. Als je de computer opstart verschijnt het GRUB scherm (waar je je besturingsssysteem moet kiezen). Selecteer de Fedora-versie die je wilt starten en druk dan op de a-toets in plaats van op Enter.
      2. Je zult ongeveer zo'n regel zien:

        kernel /vmlinuz-2.6.9-1.667 ro root=LABEL=/ acpi=on rhgb quiet

        Zet het nummer van de te starten runlevel aan het einde van die regel en druk op Enter. Voorbeeld: Als je in de tekst-modus wilt starten zal de lijn er ongeveer zo uitzien:

        kernel /vmlinuz-2.6.9-1.667 ro root=LABEL=/ acpi=on rhgb quiet 3

      Je zult dan, alleen deze keer, starten in de nieuwe runlevel.

    • Voor altijd een standaard runlevel instellen::
      1. Open een Terminal.
      2. Word root.
      3. Open het bestand /etc/inittab in je favoriete tekstverwerker:

        gedit /etc/inittab

      4. Zoek deze regel:

        id:nummer:initdefault:

        Waar nummer je huidige standaard runlevel is (waarschijnlijk 5).

      5. Verander het nummer in het miden van de regel in het nummer van de nieuwe -standaard te starten- runlevel. Voorbeeld: Als je standaard in de tekstmodus wilt starten moet je de regel veranderen in:

        id:3:initdefault:

      Vanaf dan zal je computer altijd in die runlevel starten als je de computer aanzet.

    (Thanks to Ilja Kogan for the inspiration to write this question, and some original text.)

  5. Q: Hoe kan ik in de tekstmodus (text-only) starten (zonder grafische omgeving)?
    A: De tekstmodus is runlevel 3. Als je in de text-only mode wilt starten, zie de instructies in de runlevel-vraag hierboven, en verander je runlevel in runlevel 3.
  6. Q: Hoe kan ik tijdens het starten van de computer een programma laten uitvoeren?
    A: Je hebt twee keuzes, je kunt een programma laten starten voordat je hebt ingelogd, of meteen nadat je bent ingelogd.

    Om een commando meteen na het opstarten, voor het inloggen te starten moet je het commando toevoegen aan het bestand /etc/rc.local:

    1. Open eem Terminal.
    2. Word root.
    3. Open het bestand in je favoriete teksteditor:

      gedit /etc/rc.local

    4. Voeg het commando dat je wilt starten toe aan het eind van het bestand, op een eigen regel.

    Als je een programma wilt starten meteen na het inloggen:

    1. Log in.
    2. Wacht totdat alles gestart is, en start dan alleen het programma dat je automatisch wilt laten starten bij het inloggen vanaf nu.
    3. Klik dan op 'Afmelden' in je menu, en klik 'Huidige instellingen opslaan' aan.

    Vanaf nu zal het programma vanzelf gestart worden na het inloggen, met die gebruiker. Als je het programma wilt stoppen van automatisch starten:

    1. Log in.
    2. Sluit het programma dat je niet meer wilt starten.
    3. Klik op 'Afmelden' in je menu, en klik 'Huidige instellingen opslaan' aan.

    Het 'Huidige instellingen opslaan' (of 'Save Settings') vakje zorgt ervoor dat je desktop precies zo herstelt wordt als het vlak voor het uitloggen was.

    (Thanks to Ilja Kogan for the question suggestion and original text.)

  7. Q: Hoe kan ik mijn root wachtwoord veranderen?
    A: Ben je je root wachtwoord vergeten? Geen nood! Je kunt het veranderen. Om je wachtwoord te veranderen moet je in de zogenaamde "single-user mode" starten. Je kunt dit niet van afstand doen, maar je moet je bij de computer bevinden, dus je moet de computer zelf kunnen zien. Met SSH kan het niet:
    1. Gebruik de instructies in de runlevel vraag (Bij de "Tijdens het starten van de computer" sectie). Start in runlevel 1.
    2. Je kunt het root-wachtwoord opnieuw instellen door het volgende te typen:

      passwd

      Druk op enter, en vul dan je nieuwe wachtwoord in.

    3. Herstart je copmuter, en je kunt met je nieuwe root wachtwoord inloggen.

    (Thanks to Mark Senn for suggesting that I write this question and giving me some original text.)


Een paar Fedora-basisvaardigheden***************

  1. Q: Wat is een "service"? Hoe kan ik de services beheren in Fedora?
    A: Een "service" is een programma dat vanzelf start als je je computer aanzet, en op de achtergrond draait. Bijvoorbeeld de "network" service maakt de verbinding tijdens het opstarten van de computer, en zorgt dat de verbinding blijft bestaan.

    Er zijn twee manieren om de services in Fedora te beheren, door middel van een grafisch programma, en door de command line(commandoregel) te gebruiken. Als je niet beschikt over een grafische omgeving zal je de commandline moeten gebruiken.

    Door middel van het grafische programma, die gevonden kan worden in het menu onder Systeeminstellingen - > Serverinstellingen - > Voorzieningen:

    • Controleer of een server draait: Selecteer je service in de lijst, je kunt dan de status zien.
    • Start een service: Selecteer de te starten service in de lijst en klik op Start.
    • Stop een service: Selecteer de te stoppen service in de lijst en klik op Stop.
    • Laat een service automatisch starten bij de systeemstart: Selecteer de goede service in de lijst en vink het vakje ernaast aan.
    • Stop een service die automatisch start bij de systeemstart : Selecteer de goede service in de lijst en vink het vakje ernaast uit.

    Met behulp van de command line (vervang servicenaam met de naam van de service die je wil):

    Je moet root-rechten hebben om dit te kunnen doen.

    • Controleer of een service draait::

      service servicenaam status

    • Start een service:

      service servicenaam start

    • Stop een service:

      service servicenaam stop

    • Een programma automatisch starten tijdens de systeemstart:
      1. Open het ntsysv programma:

        ntsysv

      2. Zoek in de lijst naar de gewenste service en druk op de spatiebalk om het te activeren. De services die gemarkeerd zijn met * starten vanzelf tijdens de systeemstart.
    • Een programma niet meer automatisch starten tijdens de systeemstart:
      1. Open het ntsysv programma:

        ntsysv

      2. Zoek in de lijst naar de gewenste service en druk op de spatiebalk om het te de-activeren. De services die gemarkeerd zijn met * starten vanzelf tijdens de systeemstart.

    (Thanks to Sindre for the original text of this question!)

  2. Q: Wat is de rescue mode en hoe kom ik erin?
    A: De rescue-mode biedt de mogelijkheid om vanaf een kleine Fedora-omgeving compleet vanaf een CD-rom of USB-drive te starten in plaats van de harde schijf. Zoals de naam als zegt kan je met de rescue-mode iets 'redden' of herstellen. In de rescue-mode kan je bestanden bewerken, bijvoorbeeld configuratiebestanden om problemen op te lossen als je normale Fedora-installatie niet meer op wil starten.

    Om in de rescue mode te komen moet je een van de volgende methoden gebruiken:

    1. Je moet kunnen starten van een isntallatiecd, of een boot image op een USB-disk.
    2. Of je moet kunnen starten van de Fedora Core installatie CD #1.

    Als je met één van deze manieren gestart hebt moet je het volgende commando ingeven op de boot-prompt:

    linux rescue


This FAQ is maintained by Max Kanat-Alexander. That's max -at- fedorafaq -dot- org or Avatraxiom in #fedora on FreeNode IRC. Sindre "foolish" Pedersen Bjørdal is the Assistant Editor (foolish -at- fedorafaq -dot- org).

You can help us keep this FAQ up to date! if you discover an issue we don't cover, find any errors in the answers already here or have a suggestion of some kind, please contact us and we'll get on it.